ترجمه: خسرو صادقی بروجنی
زمان هیجان‌انگیز و ناامیدکننده‌ای برای سوسیالیست بودن در ایالات متحده‌ی آمریکا است. نامزدی سندرز برای ریاست جمهوری در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۲۰ از یک سو به تجدید حیات مبارزه‌ی کارگری و سازمان سیاسی ضدسرمایه‌داری کمک کرد که با سازمان‌هایی مانند سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا (DSA) و کارگران استارباکس در سراسر کشور به پیروزی‌های انتخاباتی و اتحادیه‌ها دست یافته‌اند. از سوی دیگر، نابرابری اقتصادی هنوز ما را آزار می‌دهد و هیچ نشانه‌ای دال بر تغییر معنادار قریب‌الوقوع از سوی کنگره وجود ندارد.
خشم ما از سرمایه‌داری موضوعات متنوعی، از محدودیت‌های مجلس سنا در مورد تصویب قوانینی مانند [1]Build Back Better و مبارزه شدید برای سیستم «بهداشت برای همه» که سلامت را به عنوان یک حق برای همه تضمین می‌کند تا چالش‌های موجود در مورد اتوماسیون و بسیج ائتلاف طبقه کارگر برای تغییر را دربر می‌گیرد. در اینجا هشت نکته برجسته از کتاب آورده شده تا هم چالش‌های روز را متوجه شویم و هم این که برنی سندرز در مورد آن‌ها چه راهکار‌های ارائه می‌دهد.
۱– مشکل اصلی سیستم اقتصاد سرمایه داری است
«واقعیت ساده و سرراست این است: سیستم اقتصاد فوق‌سرمایه‌داری که در سال‌های اخیر در ایالات متحده حاکم شده است، با حرص و طمع غیرقابل کنترل و تحقیر کرامت انسانی، نه تنها غیرعادلانه بلکه به شدت غیر اخلاقی است»
سندرز از همان ابتدا تعبیر «هر چه سن بگذرد افراد محافظه‌کارتر می‌شوند» را به عنوان یک دروغ آشکار رد می‌کند. مسأله برای او در واقع کاملاً برعکس است. با گذر زمان، نظام سرمایه‌داری سندرز را خشمگین‌تر می‌کند. یک موضوع ثابت در طول کمپین‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۲۰ این بود که سیستمی که در آن زندگی می‌کنیم به شدت غیراخلاقی است. این مسأله را شاید قبلاً هم شنیده باشیم اما باید تکرار شود چون در اعتراض اصولی به نابرابری و سلسله مراتب سرمایه‌داری، پایه بحث ما برای آینده بهتر است.
۲– بیشتر بخواهید، همه چیز را بخواهید
«من به مردم نمی‌گویم از چیزی که به دست می‌آورند راضی باشند- یا بپذیرند که برخی چیز‌ها هرگز به دست نمی‌آیند. به مردم می‌گویم بیشتر مطالبه کنند»
زمانی که سندرز در سال ۲۰۱۶ برای نامزدی دموکرات‌ها در ایالت ویسکانسین مبارزه می‌کرد، هیلاری کلینتون در تلاش برای نشان دادن خود به عنوان نامزد معقول دموکرات‌ها، دستورکار سیاسی او را «خواب و خیال» خواند و به تمسخر گرفت. رأی‌دهندگان دموکرات ایالت ویسکانسین ظاهراً این «خواب و خیال» را آنقدر‌ها هم بد نمی‌دانستند. سندرز در کتاب جدید خود می‌نویسد وظیفه‌اش این نیست تا به طبقه کارگر بگوید چه چیزی «می‌تواند» و «نمی‌تواند» به دست آورد، بلکه وظیفه‌ی او و جنبشی بسیار گسترده‌‌ترش این است تا برای مطالبات بیشتر تلاش کنند و به قول خودش سیستم فوق‌سرمایه‌داری را تغییر دهند.
۳– معضلِ نابرابری سیستماتیک است
«مبارزه با الیگارشی آمریکایی- وسازوکار‌های توانگرسالارانه‌‌ای که آن را تقویت می‌کند- ربطی به افراد ندارد. نابرابری مربوط به افراد نیست؛ این یک بحران سیستماتیک است»
مبارزه‌ی طبقاتی در ایالات‌متحده ادامه دارد و طبقه‌ی میلیاردر‌ها بدون شک در حال پیش‌روی و تعرض است. از نظر سندرز، مهم این است که درگیر خصلت‌های فردی و ویژگی‌های اخلاقی مردانی مانند «جف بزوس» یا «ایلان ماسک» نشویم، بلکه تمرکز خود را روی سیستمی بگذاریم که در وهله‌ی اول به آن‌ها اجازه می‌دهد ثروت خود را انباشت کنند. این سیستمی است که کارگر را استثمار می‌کند، دموکراسی را از بین می‌برد و همانطور که او استدلال می‌کند در تضاد با ارزش‌های کرامت انسانی است.
۴- «بهداشت برای همه» مطالبه اصلی دوران ماست
«مردم در کشور‌هایی با سیستم مراقبت بهداشتی قوی که در هر مورد مبتنی بر برنامه مراقبت بهداشتی همگانی است دارای احساس امنیت و تعلقی هستند که آمریکایی‌ها در اغلب اوقات از آن محرومند. برای همین عجیب نیست که بسیاری از ما دچار عارضه‌ی یأس و ناامیدی هستیم»
«بهداشت برای همه» سنگ بنای شعار‌های ریاست جمهوری سندرز در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۲۰ بود، بنابراین عجیب نیست که او یک فصل کامل را به حمله به فاجعه‌ای که مربوط به مراقبت‌های بهداشتی آمریکا است اختصاص دهد. آمریکایی‌ها نه تنها به عنوان یک کشور با سرانه‌ی کمتر برای مراقبت‌های بهداشتی، هزینه بیشتری می‌کنند، بلکه شاهد کاهش چشمگیر امید به زندگی نیز هستند. سندرز معتقد است به دلیل این شرایط، «بهداشت برای همه» حتی ممکن است جدایی‌ناپذیرترین بخش یک انقلاب سیاسی در ایالات‌متحده تلقی شود. مبارزه برای نظام بهداشت همگانی به معنای واقعی کلمه نه فقط برای کرامت انسانی در یکی از ثروتمندترین کشور‌های جهان، بلکه مبارزه‌ای برای خودِ زندگی است.
۵– یا طرفدار کارگران هستید، یا رؤسای آن‌ها
«طرفدار چه کسی هستید؟ شرکت‌هایی مانند استارباکس و آمازون این روز‌ها دیگر اراذل و اوباش مسلح را استخدام نمی‌کنند. آن‌ها در عوض مشاوران ضداتحادیه‌ی کارگری و لابی‌گر‌های سیاسی و انتخاباتی را به کار می‌گیرند- که بسیاری از آن‌ها دموکرات هستند- تا سازماندهی اتحادیه‌های کارگری را خنثی کنند. اما فرض اصلی ما پابرجا است: شما یا در کنار نیروی کار و کارگران سازمان‌یافته هستید، یا علیه آن»
سندرز با استناد به سرود معروف کارگری «تو در کدام طرف هستی؟» که توسط «فلورانس ریس» (Florence Reece) اهل ایالت تنسی نوشته شده است، خط قرمز مشخصی را در موضوعات کارگری ترسیم می‌کند. افراد یا طرفدار طبقه کارگرند یا علیه آن. او در طول کتاب مکرر به این نکته اشاره می‌کند که مبارزه‌ی طبقاتی در آمریکا جریان دارد، و در فصل ششم توضیح می‌دهد که این موضوع چگونه در مبارزه‌ی امروز ما به کار گرفته می‌شود. روشن‌بینی به معنای تشخیص این نکته است که آمازون، استارباکس و بسیاری از سیاستمداران از هر دو حزب در تلاش هستند تا کارگران را سرکوب کنند.
۶– فناوری جدید مشکلات قدیمی مربوط به مالکیت و کنترل را حل نخواهد کرد
«ماشین‌آلات ممکن است تغییر کرده باشد، اما ناموزونی میان نخبگان اقتصادی و طبقه کارگر و بی‌عدالتی ناشی از آن تغییر نکرده است»
سندرز در فصلی که عمدتاً بر آینده اقتصاد مربوط به فناوری متمرکز است به سؤال مهمی اشاره می‌کند که اغلب پرسیده نمی‌شوند. وقتی صحبت از آن می‌شود که اتوماسیون چگونه رخ می‌دهد یا هوش مصنوعی چگونه بر مشاغلی خاص تأثیرگذار می‌گذارد، در واقع چه کسی در مورد توسعه این امور تصیم‌گیری می‌کند؟ آیا کارگران در این مورد نظر می‌دهند؟ آیا کارگران هنوز جایگاه و شأن درخوری خواهند داشت؟ واقعاً چه کسی باید متولی صنایع و اقتصاد کلان باشد؟ این‌ها پرسش‌هایی هستند که «یوجین و. دبز»[2] (Eugene V. Debs) صد سال پیش پرسیده است و به‌رغم این که از آن زمان تاکنون مطمئناً از نظر فناوری تکامل یافته‌ایم هنوز به آن‌ها پاسخی داده نشده است.
۷– جامعه دموکراتیک خواستار آموزش برابر برای همه است
«نیرو‌های ترقی خواه از لحاظ تاریخی در خط مقدم مباحث آموزشی بودند و برای ایجاد آموزش عمومی رایگان، بازکردن مدارس برای همه دانش‌آموزان، ساخت مدارس عالی در مناطق شهری و روستایی و تأمین بودجه کامل آن‌ها مبارزه می‌کردند. بنابراین یک جنبش مترقی برای فعالیت ما وجود داشت»
سندرز در فصل مربوط به آموزش نگاهی به پیشرفت‌هایی می‌اندازد که از زمان آغاز دوران مدرن داشته‌ایم. ما به آموزش عمومی برای کودکان تا سن هجده سالگی دست یافته‌ایم، اما آیا این آموزش کارساز است؟ آیا با معلمان ما منصفانه رفتار می‌شود؟ در مورد کسانی که می‌خواهند به دانشگاه بروند چطور؟ برای کسانی که می‌خواهند مبارزه برای یک جامعه‌ی مرفه و دموکراتیک را پیش ببرند، ما باید به ریشه‌های خود بازگردیم و نه تنها به دنبال اصلاح، بلکه گسترش آموزش و دسترسی به آن باشیم.
۸– هیچ «حد وسطی» در مبارزات آینده وجود ندارد
«بینِ طمع سیری‌ناپذیر نظام فوق‌سرمایه‌داری و توافق عادلانه برای طبقه‌ی کارگر هیچ حد وسطی وجود ندارد. همین‌طور بین این که ما سیاره‌مان را نجات خواهیم داد یا نه، دموکراسی خود را حفظ می‌کنیم و جامعه‌ای بر پایه حقوق برابر برای همه باقی می‌ماند یا نه، هیچ حد وسطی وجود ندارد»
سندرز در پایان کتاب تمام موضوعات فوق‌الذکر و خیلی چیز‌های دیگر را تا آنجا که ممکن است با بیان این موضوع مشخص می‌کند: هیچ حد وسطی بین شأن طبقه‌ی کارگر و خواسته‌های طبقه‌ی سرمایه‌دار وجود ندارد. و در واقع هیچ حد وسطی بین دموکراسی و نابرابری شدید وجود ندارد. وی نه‌تنها می‌خواهد نظر افراد سیاسی را به برنامه‌اش جلب کند بلکه قصد دارد میلیون‌ها نفر را در محله‌هایشان، محل‌کارشان، و همچنین در سطوح انتخاباتی و آموزشی سازماندهی کند.
***
صرف نظر از هر کاری که برنی سندرز ممکن است در سال ۲۰۲۴ انجام دهد، بازنشستگی، نامزدی مجدد برای انتخابات یا ارائه پیشنهادات جدید برای سومین نامزدی ریاست جمهوری‌اش، او از شما می‌خواهد که نه تنها از دست سرمایه‌داری عصبانی باشید، بلکه برای انجام کار‌های بیشتر نیز انرژی داشته باشید. وی از زمانی که در سال ۱۹۷۹ در انتخابات شهرداری برلینگتون به عنوان یک سوسیالیست علنی در برابر تشکیلات سیاسی ریشه‌دار هر دو حزب پیروز شد، بر محوریت جنبش‌های توده‌ای برای تغییر سیاسی تأکید کرد.
محوریت طبقه کارگر در تئوری تغییر او همان چیزی است که الهام‌بخش عبارت «نه من، ما» (Not Me, Us) است و هنوز نزدیک به نیم قرن بعد به او انرژی می‌دهد. بنابراین بله، خوب است از دست سرمایه‌داری خشمگین باشید و بهتر است در مورد آن کاری انجام دهید.
منبع اصلی:
https://jacobin.com/2023/02/bernie-sanders-book-capitalism-workers-medicare-for-all
[1] طرح بازسازی بهتر یک بسته پیش‌بینی شده ۷ تریلیون دلاری کمکی کووید ۱۹، اقتصادی و زیرساخت‌های آینده است که توسط رئیس‌جمهور بایدن ارائه شده‌است. این برنامه شامل سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و ایجاد ۱۰ میلیون شغل با انرژی پاک است. این هزینه‌ها همچنین شامل بودجه دولت در زمینه مسکن، آموزش، انصاف اقتصادی و مراقبت‌های بهداشتی می‌شود.
[2] یوجین ویکتور دبز (۱۸۵۵-۱۹۲۶) رهبر سندیکایی آمریکایی، از اعضای مؤسس کارگران صنعتی جهان، و نامزد پنج باره‌ی حزب سوسیالیست آمریکا برای رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا بود.. دبز از طریق نامزدی برای ریاست جمهوری، و نیز کارش با جنبش‌های کارگری نهایتاً بدل به یکی از شناخته‌شده‌ترین سوسیالیست‌هایی شد که در آمریکا زندگی کرده‌اند.
