ذخایر نفت ایالات متحده در بحبوحه تنشهای فزاینده با ایران و نگرانیهای مربوط به عرضه جهانی، به پایینترین سطح خود از سال ۱۹۸۳ رسیده است
ماه گذشته، ذخایر استراتژیک نفت ایالات متحده (SPR) به پایینترین سطح خود از سال ۱۹۸۳ رسید، دلیلش آن بود که تنشهای جدید بین ایالات متحده و ایران نگرانیهایی را در مورد ثبات عرضه و قیمت جهانی نفت ایجاد کرده بود.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، روز چهارشنبه پیش خبرنگاران اذعان کرد که هر زمان ایالات متحده به ایران حمله کند، قیمت نفت افزایش مییابد. و این اتفاق افتاد. معاملات آتی نفت برنت روز چهارشنبه به بالاترین سطح خود از ۱۹ ژوئن رسید. معاملات آتی نفت برنت با ۷۸.۰۲ دلار در هر بشکه بسته شد که ۵.۲ درصد نسبت به روز قبل افزایش داشت.
در همین حال، طبق دادههای وزارت انرژی آمریکا، ذخایر استراتژیک نفت در هفته منتهی به ۳ ژوئیه ۶.۲ میلیون بشکه کاهش یافته و به ۳۱۹.۵ میلیون بشکه رسیده که پایینترین سطح از زمان دولت ریگان است. ظرفیت ذخیرهسازی آمریکا ۷۱۳.۵ میلیون بشکه است، آخرینبار در حولوحوش دهه ۲۰۱۰ ذخایر آمریکا به این سطح رسیده بود.
امروزه، ایالات متحده بیش از هر کشور دیگری در جهان نفت تولید میکند و صادرکننده فرآوردههای نفتی است. تقریباً ۶۰ درصد از نفت خام پالایششده در ایالات متحده در داخل آن تولید میشود. ۴۰ درصد باقیمانده وارداتی است که تقریباً ۶۰ درصد آن از کانادا و ۷ درصد دیگر از مکزیک میآید. تنها حدود ۷ درصد از نفت خام مصرفی این کشور از طریق تنگه هرمز عبور میکند.
پس چرا تنشها با ایران هنوز بر قیمتها در پمپ بنزینهای ایالات متحده تأثیر میگذارد؟
نفت خام بر اساس محل تولید آن قیمتگذاری نمیشود، بلکه بر اساس قیمتهای معیار جهانی که منعکسکننده عرضه و تقاضای جهانی است، قیمتگذاری میشود.
ماکسیم سونین، مدیر اجرایی انرژی که با مرکز سوختهای آینده دانشگاه استنفورد همکاری میکند، به الجزیره میگوید: «استقلال انرژی به معنای تضمین ثبات قیمت یا استقلال قیمت از پارامترهای جهانی نیست، زیرا نفت یک کالای تجاری جهانی است و همه بازارها به هم مرتبط هستند.»
اگر چندین میلیون بشکه نفت به طور ناگهانی به دلیل اختلال در صادرات از طریق تنگه هرمز در معرض خطر قرار گیرند، خریداران در سراسر جهان برای تأمین جایگزین از کشورهای دیگر شروع به رقابت میکنند. این افزایش رقابت، قیمتهای جهانی نفت خام را بالاتر میبرد و هزینههای پالایشگاههای آمریکایی و در نهایت مصرفکنندگان را افزایش میدهد.
سونین اضافه میکند: «از نظر تاریخی، ذخایر استراتژیک به عنوان یک راه حل کوتاهمدت برای خرید زمان برای دولتها جهت مقابله با این وضعیت در نظر گرفته شدهاند، نه یک راه حل قطعی یا یک راه حل کامل. هر چه یک بحران طولانیتر شود، دولتها انعطافپذیری کمتری در مورد ذخایر استراتژیک خود خواهند داشت.»
در اوایل ماه مارس، ایالات متحده پس از حملات اولیه به ایران، برای اولین بار از ذخایر استراتژیک نفتش استفاده کرد. با وجود این، قیمتها برای مصرفکنندگان همچنان به طور قابل توجهی افزایش یافت.
طبق اعلام انجمن اتومبیل آمریکا (AAA)، که قیمت روزانه بنزین در ایالات متحده را رصد میکند، در ۲۸ فوریه، روزی که ایالات متحده و اسرائیل برای اولین بار به ایران حمله کردند، قیمت هر گالن بنزین ۲.۹۸ دلار (۰.۷۹ دلار در هر لیتر) بود و تا اواسط ماه مه به ۴.۴۸ دلار (۱.۱۸ دلار در هر لیتر) افزایش یافت.
ذخیره استراتژیک نفت چیست؟
ذخیره استراتژیک نفت آمریکا بزرگترین ذخیره اضطراری نفت خام جهان است. ذخیره استراتژیک نفت، ترکیبی از نفت خام خارجی و داخلی است که ترکیبی از نفت شیرین و ترش است.
ایالات متحده این ذخیره را در سال ۱۹۷۵ پس از تحریم نفتی اعراب ایجاد کرد، زمانی که چندین تولیدکننده خاورمیانه صادرات به ایالات متحده را محدود کردند و باعث کمبود شدید سوخت و وابستگی کشور به انرژی وارداتی شد. تلاش برای ایجاد این ذخیره از چند دهه قبل، از سال ۱۹۴۴، آغاز شد.
امروزه، صدها میلیون بشکه نفت خام در غارهای نمکی زیرزمینی در چهار مکان در امتداد ساحل خلیج مکزیک ایالات متحده ذخیره میشوند و میتوانند در هنگام اختلالات عمده عرضه آزاد شوند. این ذخایر را میتوان با استفاده از خطوط لوله بین ایالتی یا قایقها بین تقریباً نیمی از پالایشگاههای نفت ایالات متحده توزیع کرد. پس از آزاد شدن، نفت تصفیه شده و در سراسر جهان فروخته میشود تا جای خالی ناشی از کاهش عرضه را جبران کند.
برخلاف موجودیهای تجاری که توسط شرکتهای خصوصی نگهداری میشوند، ذخایر استراتژیک برای شرایط فوقالعادهای مانند جنگ و بلایای طبیعی وجود دارد. این ذخایر پس از طوفان کاترینا در سال ۲۰۰۵، پس از طوفان رده ۵ که ساحل خلیج مکزیک را ویران کرد و ۵۰ درصد از تولید نفت داخلی را تولید میکرد، مورد بهرهبرداری قرار گرفت. دولت ایالات متحده علاوه بر آزادسازی فعلی که از ماه مارس آغاز شد و با هماهنگی آژانس بینالمللی انرژی، ائتلافی از ۲۸ کشور که از امنیت عرضه انرژی از طریق همکاری در سیاستهای انرژی حمایت میکنند، انجام شد، به مدت شش ماه پس از حمله روسیه به اوکراین نیز از آن استفاده کرد.
« ذخیره استراتژیک نفت برای شوکهایی از این دست است؛ برای درگیریها، اختلالات عمده در خارج از کشور، قطعیها و غیره. نکته همین است. نکته این است که یک ضربهگیر، یک صندوق اضطراری، برای کمک به کاهش قیمتها و جلوگیری از اختلال در عرضه داشته باشیم.» این گفتهٔ ابهی راجندران، پژوهشگر غیرمقیم مرکز مطالعات انرژی (CES) دانشگاه رایس در هوستون، تگزاس، به الجزیره است.
چرا مهم است که بیشتر نفت ایالات متحده از تنگه هرمز عبور نکند؟
تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان است و تقریباً یک پنجم عرضه نفت جهانی از طریق این آبراه باریک و استراتژیک که خلیج فارس را به خلیج عمان متصل میکند، عبور میکند.
در حالی که ایالات متحده نفت نسبتاً کمی از طریق این تنگه وارد میکند، بسیاری از متحدان و شرکای تجاری آن، از جمله کره جنوبی و هند، به شدت به این محمولهها وابسته هستند.
وقتی کشتیرانی در هرمز متوقف شود، این کشورها باید بشکههای جایگزین را از جای دیگری تأمین کنند و برای تأمین نفت از تولیدکنندگانی از جمله ایالات متحده، با خریداران در سراسر جهان رقابت کنند. این امر بر قیمتها فشار وارد میکند.
این رقابت، بازار جهانی را محدودتر میکند و قیمتهای نفت خام را حتی در کشورهایی که نفت خاورمیانه کمی را مستقیماً وارد میکنند، بالاتر میبرد.
راجندران میگوید: «ما ذخایر خود، از جمله ذخایر استراتژیک، را خارج کردهایم و آن را برای کمک به تعادل بازار جهانی صادر کردهایم. این کار لزوماً برای مدت زمان بسیار طولانی موثر نیست.»
چرا ذخایر اینقدر کم است؟
قبل از آخرین آزادسازی، ذخایر استراتژیک تنها چند سال پیش به دلیل آزادسازیهای اضطراری پس از حمله روسیه به اوکراین، که عرضه یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت جهان را تهدید میکرد، به پایینترین سطح خود در دهههای گذشته رسید.
این تهاجم و تحریمهای بعدی بر فروش سوخت روسیه، نگرانیهایی را ایجاد کرد مبنی بر اینکه بخش قابل توجهی از این عرضه میتواند از بازارهای جهانی بیرون برود. همین ترس، نفت خام برنت را در مارس ۲۰۲۲ به بالای ۱۳۰ دلار در هر بشکه رساند. میانگین قیمت بنزین در ایالات متحده برای اولین بار در تاریخ به بالای ۵ دلار در هر گالن (۱.۳۲ دلار در هر لیتر) رسید.
در آن زمان، دولت جو بایدن، بزرگترین آزادسازی در تاریخ این ذخایر به میزان ۱۸۰ میلیون بشکه را برای کمک به تثبیت بازارهای جهانی و کاهش قیمتهای رو به افزایش سوخت مجاز اعلام کرد. کنگره همچنین فروش بیشتر از این ذخایر را در سال ۲۰۲۳ الزامی کرد.
این آزادسازیها به کاهش قیمت بنزین کمک کرد، اما ذخایر اضطراری دولت را به میزان قابل توجهی کاهش داد. از آن زمان، وزارت انرژی به تدریج در حال خرید مجدد نفت برای پر کردن مجدد ذخایر در صورت امکان شرایط بازار بوده است.
اگر ایالات متحده آزادسازی نفت را متوقف کند، چه اتفاقی میافتد؟
ذخایر استراتژیک نفت دو هدف را دنبال میکند. این ذخایر در مواقع کمبود، منبعی اضطراری را فراهم میکنند، اما همچنین به بازارهای مالی اطمینان میدهند که دولتها ابزارهایی برای پاسخگویی به اختلالات عمده در اختیار دارند.
سونین اضافه میکند: «اگر ایالات متحده تصمیم بگیرد نفت ذخایر را آزاد نکند، بر عرضه و تقاضا تأثیر خواهد گذاشت زیرا عرضه کمتری وجود خواهد داشت. این امر همچنین بر درک بازار تأثیر خواهد گذاشت، زیرا بازارها انتظار دارند که ایالات متحده از ذخایر خود استفاده کند. اگر این اتفاق نیفتد، این سیگنال را ارسال میکند که وضعیت از آنچه انتظار میرود وخیمتر است. این امر تأثیر مضاعفی بر قیمتهای جهانی نفت خواهد داشت.»
دانستن اینکه میلیونها بشکه میتواند در طول یک بحران آزاد شود، میتواند به آرام کردن بازارها و کاهش خریدهای سوداگرانه که اغلب باعث افزایش ناگهانی قیمتها میشوند، کمک کند. ذخیره کمتر، در صورت ادامه درگیری، فضای مانور کمتری به سیاستگذاران میدهد.
این اطمینان خاطر با کاهش موجودیها محدودتر شده است.
اریک ناتال، مدیر ارشد پرتفوی در Ninepoint Partners، در پستی در X هشدار داده است که این ذخیره به حداقل سطح عملیاتی خود نزدیک میشود.
راجندران همچنین نگران است که نیمی از ۳۱۹.۵ میلیون بشکه موجود در این ذخیره ممکن است قابل استفاده نباشد: «مقداری از نفت خام موجود در آنجا مدت زیادی است که آنجا بوده است. این نفت در مخازن قدیمی و جاهای دیگر نگهداری میشود، بنابراین مطمئناً میتوان گفت که شاید ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون بشکه از آنچه در آن باقی مانده است، لزوماً برای پالایشگاههای فعلی و برای درجه صادرات قابل استفاده نباشد.»
