«چنانچه خانمهای محترمه خواندهاند و مسبوقاند، اسّ اساس هر مملکت، ترقی و پیشرفت هر ملت، بسته به وجود زنهای آنجاست و اگر خوب ملتفت شوید، خواهید دید همین است و لاغیر.»
ص ۲۹، مریم عمید.
جریدۀ فریده منتخبی از روزنامۀ شکوفه است که انتشار آن از سال ۱۲۹۱ شمسی آغاز و تا سال ۱۲۹۵ ادامه پیدا کرد. این نشریۀ چهار صفحهای، دو هفته یکبار منتشر و در طول چهارسال انتشارش چندبار در فرم و محتوا دچار تغییر شد. بعضی از شمارههای این نشریه به موضاعات مختلف پرداختهاند و بعضی دیگر تنها به یک مطلب اختصاص دارند. مریم عمید ملقب به مزینالسلطنه صبیۀ مرحوم آقا میرزا سید رضی رئیسالاطبا، که شاگرد استادان سرشناس بوده و در عکاسی و زبان فرانسه تحصیل کرده، مدیرمسئول روزنامۀ شکوفه بوده است.
جریدۀ فریده کتابی است به کوشش مریم ترابی که مطالب آن، براساس موضوعات روزنامه انتخاب و چاپ شده است. موضوعات منتخب عبارتاند از: سوادآموزی زنان، حفظالصحۀ خواتین، تربیت دوشیزگان، دربارۀ خانمهای اروپا و ممالک متمدنه، وطندوستی و وطنخواهی، راپورت مدارس نسوان و مکتوبات وارده. این کتاب رسانندۀ صدای زنانی به گوش ماست که کمتر نامی از آنها در لابهلای صفحات تاریخ آمده است. کسانی که در یک ساختار فرهنگی مردسالار به دنبال حل مشکلات خود از جمله حقوق اولیهای همچون حق تحصیل و ارتقای سطح دانش و آگاهی زنان بودند.
در آثار این دوره پنج رویکرد به مسئلۀ زنان وجود دارد، ۱. روشی که میکوشید از میان آیات و احادیث، توجیه دینی برای آموزش زنان ارائه دهد.۲. بررسی و درج وضع موجود دیگر زنان در نقاط دیگر جهان که با مقایسۀ آنها سعی بر دگراندیشی جامعه و گوشزد فقر فرهنگی تودۀ مردم داشت.۳. بیان فواید آموزش مادران به عنوان فرض اولیۀ آموزش کودک. ۴. برخورد تمثیلگونه یا طنازگونه با آموزش زن ایرانی در رسالهها و مکتوبات این دوره. ۵. بیان صریح و اصلاحخواهانه در مورد آموزش زنان.
رویکردی که مزینالسلطنه (مریم عمید) در به انجام رساندن رسالت خود در این نشریه پیش میگیرد، با محوریت آموزش زنان به عنوان مادر است. او از روشهایی همچون مقایسه و شرح احوال دیگر زنان استفاده میکند و از آیات و اشعار و مثلها نیز برای انتقال هدف خود به مخاطب سود میجوید.
جریدۀ فریده قرار است راهی برای آشنایی با یکی از مهمترین نشریات زنان باشد، اما مخاطب این کتاب فقط افراد علاقهمند به مطبوعات نیستند. کسانی که به تاریخ فعالیت اجتماعی زنان علاقه دارند و میخواهند سیر کوششهای خرد و بزرگ زنان را برای آزادی، بعد از مشروطه بدانند هم، مخاطب این کتاب هستند. سبک ساده و نثر شیرین نویسندگان آن، به خصوص مریم عمید، باعث شده است که این کتاب برای مخاطب عمومی که در جستوجوی یک متن تاریخی و خوشخوان است، خواندنی باشد. متن میتواند بستری تحقیقی برای جامعه شناسان، تاریخ پژوهان و فعالان حقوق زنان نیز باشد.
در مجموع این کتاب تلاش دارد تا برخلاف روایتهای مسلط در نقل تاریخ، که روایتی نخبهگراست، به تلاشهای کوچک زنانی بپردازد که مسیری حداقل صد ساله ، برای رسیدن به آزادی زنان را پایهگذاری کردند و ما امروز به وضوح بارقههای این مسیر صدساله را با پوست و گوشت خودمان حس میکنیم.
