در ۲۴ اکتبر ۱۹۵۷، زنان ایسلندی در اعتراض به وضعیت نابرابر خود در کار و در خانه، دست به اعتصاب زدند. زنان در این روز از انجام هرگونه کاری اعم از فعالیت شغلی یا کار خانگی و مراقبت از کودکان، سرباز زدند. بسیاری از کارخانهها و مراکز اقتصادی که زنان، عمدهی کارگرانشان را تشکیل میدادند، عملا تعطیل شدند. سایر ادارهها و کارخانهها نیز مملو از کودکان قد و نیمقدی بودند که با پدرانشان به محل کار آمده بودند. میزان فروش غذاهای آماده نظیر سوسیس نیز به شدت افزایش یافت. نود درصد زنان ایسلندی در این اعتصاب شرکت و پارلمان ایسلند را وادار کردند که در همان سال قانون دستمزد برابر برای زنان را به تصویب برساند. این اعتصاب یکروزه، نه فقط اهمیت کار زنان در کار مزدی را به نمایش گذاشت، بلکه اهمیت کار رایگان زنان در خانهها را به رخ میکشید، کاری که بدون آن بخش قابل توجهی از نیروی کار مردان دیگر نمیتوانست صرف انجام کار مزدی شود.
نظریه بازتولید اجتماعی به همین فرآیندهایی میپردازد که «به کارگر امکان میدهند هر روز خود را به محل کار برساند تا بتواند ثروت جامعه را تولید کند.» فرآیندهایی که هم کیفیت خواب و غذا و نگهداری از فرزندان و نظافت در خانه را شامل میشوند و هم شامل امور اجتماعیتری نظیر آموزش، حمل و نقل عمومی، اوقات فراغت، تأمین اجتماعی و بهداشت میشود.
کتاب نظریه بازتولید اجتماعی، مجموعه مقالاتی است که توسط گروهی از نویسندگان برجسته فمینیست و مارکسیست، نظیر تیتیباتاچاریا، لیز فوگل و نانسی فریزر نوشته شده است. آنها نقطه عزیمت خود را مارکس قرار دادهاند و تلاش میکنند تا با نقد و ارتقای نظریه مارکس در خصوص فرآیند خلق جامعه، به نظریه جامعتری برسند که بتواند از دوگانه «تولید و بازتولید» فراتر رفته و به واکاوی ارتباط درونی این دو بپردازد. این شکل از تحلیل کمک میکند تا انواع ستم، نظیر ستم جنسیتی، نژادی و تبعیض علیه اقلیتها نه به شکل حاشیهای در کنار تبعیض طبقاتی، بلکه در ارتباط ساختاری با نظام تولید سرمایهداری مورد تحلیل قرار گیرد. شکلی از تحلیل که میتواند گروههای مختلف تحت ستم را، ذیل یک کلیت، با یکدیگر متحد کند.
اگر کارگران تمامی ثروت جامعه را تولید میکنند، تلاش برای حفظ و ارتقای فرآیند تولید کارگران و مرئی کردن حجم عظیم کاری که صرف بازتولید نیروی کار میشود، بخشی از مبارزه طبقاتی به شمار میرود، درحالیکه نظام سرمایهداری، فقط کاری را به رسمیت میشمارد که برای بازار مولد به حساب میآید. در این راستا، نه تنها برملا کردن ارزش کار رایگان زنان در خانه و بهرهای که سرمایهداری از این کار میبرد از اهمیت اساسی برخوردار است، بلکه مبارزه بر سر بهبود کیفیت نظام آموزش و بهداشت، حمل و نقل عمومی و تأمین اجتماعی و دسترسی همه افراد جامعه به خدماتی همچون آموزش و بهداشت رایگان، بخشی از مبارزه طبقاتی است.
همین رویکرد جامعنگر، باعث شده است تا کتاب شامل مجموعه متنوعی از مقالات باشد که به ابعاد گوناگون بازتولید اجتماعی در بستر نظم جهانی نولیبرال میپردازند. مقالاتی که نه تنها به ارتباط کار خانگی زنان، تبعیض طبقاتی و ستم علیه اقلیتها میپردازند، بلکه به مسائلی میپردازند نظیر آموزش کودکان در نظامی که میخواهد از آنها کارگران مطیع بسازد و یا اینکه چطور مالی و خصوصیشدن شدن مستمری بازنشستگی از سیاسی شدن مطالبات بازنشستگان میکاهد.
پرویز صداقت ویراستار نسخه فارسی کتاب است که توسط گروهی از مترجمان، به فارسی برگردانده شده. ترجمه کتاب روان و قابل قبول است و مطالعه آن به ویژه به کسانی توصیه میشود که به مارکسیسم و یا فمینیسم علاقهمند هستند، و میخواهند در جریان بخشی از بهروزترین مباحثات نظری جهان در این دو حوزه قرار گیرند. نشر خوب، این کتاب را ذیل مجموعه «در مقابل» منتشر کرده است. مجموعهای که قرار است «آثاری از سنت انتقادی جنبش زنان را منتشر کند که دست در دست جنبشهای اجتماعی در مقابل مردسالاری حاکم ایستادهاند. نگاهی به بیرون از ژرفا اثر جولیت میچل، روانکاو و فمینیست سوسیالیست، کتاب دیگری است که ذیل این مجموعه توسط نشر خوب منتشر شده.
