طراحی‌های بهمن رضایی: بیانِ سختی‌ها به زبانِ ساده

زندگی و آثار طراحی که می‌خواست ناهنجاری‌های جامعه ایرانی و روابط و مسائل روزمره طبقه متوسط را به تصویر بکشد

طرحی از بهمن رضایی

بهمن رضایی ار معدود طراحانی ست که هیچ‌گاه تمایل به حضور در جمع و دیده‌شدن نداشته و اغلب اوقات در انزوا و فضای شخصی خود زیسته و طراحی کرده. او هنرمندی صاحب‌سبک است که در سال‌های دهه سی ظهور کرد و در سال‌هایِ چهل و پنجاه به عنوانِ طراحِ کاریکاتور به نشریاتِ وقت پیوست. ته‌مایه‌های رنگی پر از ساخت و سازش، دقتش در طراحیِ فیگور، و خطوط احساس‌گرا (اکسپرسیو) از او طراحی زبده ساخت و تا همین حالا که قلمش هنوز مشغول است، یکی از پرکارترین طراحان کارتون و کاریکاتور ایران به حساب می‌آید. طرح‌های او در هفته‌نامه و نشریات اقماری گل‌آقا در یاد همه هست و در کنار هم‌نسلانش محمد رفیع ضیایی، احمد عربانی، لطیفی، عبدالهی‌نیا، پاکشیر و کامبیز درمبخش و امثال آن‌ها، دورانی طلایی برای طراحی کاریکاتور رقم زدند و میراثِ حرفه‌ای بی‌نظیری ساختند. میراثی که بعدها در دهه هفتاد در کیهان کاریکاتور و طنز و کاریکاتور و گل‌آقا ادامه پیدا کرد و به پیدایش نسل تازه‌تری از طراحان کارتون انجامید؛ نسلی که با روزنامهٔ همشهری، تأسیس خانهٔ کاریکاتور ایران، و متکی بر آزاداندیشی سردبیرانِ جوان‌تر، نشریاتِ خوش‌خوانِ دورانِ کوتاهِ آغاز اصلاحات را رنگارنگ کردند.

از این رو بهمن رضایی حکم پدر دارد و بسیاری از طراحان حکم فرزندانش؛ فرزندانی که خلف یا ناخلف، مانده بر قرارِ طراحی یا تغییر شغل و رشته داده، نمی‌توانند قدرتِ بی‌نظیر او در سال‌هایی که ما همه فقط چشم بودیم و هنرآموز، انکار کنند. پیش‌تر کتابِ کوچکی توسط نشر نظر از آثار او منتشر شده بود. اما این کتاب آنقدر کوچک بود که -از آنجایی که کارهای رضایی پرجزییات هستند- به کارِ چنین طرح‌هایی نمی‌آمد. به تازگی و در همین پاییز ۱۴۰۲، انتشاراتِ موزهٔ‌ هنرهای معاصر تهران با همکاری گالری مژده کتابی نفیس و در شأنِ او به طبع رسانده است.

کتابِ مروری بر زندگی و آثار بهمن رضایی، در قطع رحلی و به شکلِ گالینگور(جلدِ سخت)، در ۲۶۴ صفحه و با بیش از ۲۲۰ اثر به شکلِ رنگی و تر‌و‌تمیز منتشر شده و تعداد قابل توجهی مقاله و یادداشت در کتاب هست و نویسندگانِ معتبری از جمله سهراب احمدی، مژده طباطبایی، جواد مجابی، مسعود مهرابی، ایلمیرا دادور، مرضیه اطهاری، فربد مرشد‌زاده و زینب گلستانی سعی کرده‌اند به بررسی آثار او بپردازند.

در مقدمه -به قلمِ مژده طباطبایی- و با عنوانِ طنز هراس‌انگیز آمده است: «بهمن رضایی را باید در زمرهٔ هنرمندانِ معاصری برشمرد که در آثارش به طور مشخص، از گونه‌ای اندیشه و نگاه ایرانی بهره برده و در طولِ زندگی هنری‌اش همواره سعی بر آن داشته تا در آثارش از ناهنجاری‌های جامعه ایرانی و روابط و مسائل روزمره طبقه متوسط با زبانی ساده سخن بگوید».

کتاب با توجه به شیوه‌ها و گوناگونی آثار بهمن رضایی بخش‌بندی شده و آثار مطبوعاتی او -با عنوان گذری بر مطبوعات- از طراحی‌های قلم تا مداد، آثار روزمره، کارهای خطی -مثل مجموعهٔ میخ و چکش- همه به شکل جداگانه مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

انتشار چنین مجموعه‌هایی نشان می‌دهد برخلافِ معمولِ آن ذهن‌های بسته، طراحی کارتون و کاریکاتور نیز می‌تواند به عنوان هنری مستقل در هنرهای تجسمی طبقه‌بندی شود. هنری پرطرفدار که ارزش‌های پنهان زیبایی‌شناسی‌اش نادیده انگاشته می‌شد. انتشارِ کتابِ مجموعه آثار بهمن رضایی می‌تواند آغازگرِ راهی باشد که این شاخه از هنر هم با گذر از مطبوعاتِ صرف، بیشتر دیده و دقیق‌تر ثبت شود. همراهی گالری معتبر مژده نیز خبر خوبی‌ست و نشان می‌دهد اهالیِ هنر به طراحیِ کارتون و کاریکاتور توجه بیشتری پیدا کرده‌اند. امیدوارم موزهٔ هنرهای معاصر هم در راستایِ وظیفهٔ تعریف‌شده برای خود، بیشتر دست به این کارها بزند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *