دانشگاه آریامهر؛ از ایدهٔ نوسازی تا کانون انقلابی

دانشگاه صنعتی شریف، برای نسلی که در دههٔ هفتاد با دردسر کنکور و خیل انبوه پشت کنکوری‌ها مواجه بود، پلی بود برای مهندس شدن که به نظر راهی به خوشبختی بود. در دههٔ هشتاد و با شدت گرفتن خروج نخبگان از کشور، و به تشویق و تلاش والدین دانش‌آموزان درگیر با کنکور، شریف راهی شد […]

طراحی‌های بهمن رضایی: بیانِ سختی‌ها به زبانِ ساده

بهمن رضایی ار معدود طراحانی ست که هیچ‌گاه تمایل به حضور در جمع و دیده‌شدن نداشته و اغلب اوقات در انزوا و فضای شخصی خود زیسته و طراحی کرده. او هنرمندی صاحب‌سبک است که در سال‌های دهه سی ظهور کرد و در سال‌هایِ چهل و پنجاه به عنوانِ طراحِ کاریکاتور به نشریاتِ وقت پیوست. ته‌مایه‌های […]

ساز مارکسیسم غربی را چه کسی کوک کرد؟

کتاب گابریل راکهیل بی‌شک جنجال‌برانگیزترین کتاب محافل مارکسیستی در سال گذشته بوده است. کتاب نقدی جنجالی است به مکتب فرانکفورت و رابطهٔ نظریهٔ مارکسیستی و قدرت فرهنگی آمریکا در جنگ سرد. راکهیل در کتاب چه‌کسی خرج نی‌نوازان مارکسیسم غربی را داد؟ ادعا می‌کند که مارکسیسم غربی در این دوران ابزاری در دست سیا برای غیررادیکال […]

ناداستان‌هایی از مهاجرت: به کدام زبان خواب می‌بینی؟‌

دومین کتابِ مجموعهٔ «زندگی میان زبان‌ها»، مجموعه‌ای است از ناداستان‌های رواییِ ده نویسندهٔ عرب‌آمریکایی که سال‌ها در غرب زندگی کرده‌اند و اغلب، به‌جز زبان مادری‌شان، به زبان انگلیسی هم می‌نویسند. این نویسندگان، در ناداستان‌هایی خلاقانه و با سبک‌هایی گوناگون و صداهایی متفاوت، تجربهٔ زیسته و تأملات مهاجرانی از کشورهای مصر، مغرب، لبنان، لیبی و فلسطین را بازنمایی کرده‌اند […]

Courtesy of Alireza Taghdarreh

تولد ملت ایران در دامان زنان ایرانی

تصوری که از مادری داریم، پیوندی عمیق با پروژهٔ دولت‌سازی مدرن دارد. در دورهٔ مشروطه بود که نخستین بار مفهوم مادری با پرورش شهروندان پیوند خورد و زبان جدیدی پدید آمد که مادر را نه فقط استعاره‌ای برای وطن، بلکه مفهومی کلیدی در پرورش ملت می‌انگاشت. مادری در تاریخ ایران مدرن بدین نحو با قلمروی […]

جلال ناخوانده؛ پشت‌صحنهٔ تاریخی غرب‌زدگی

 جلال ناخوانده عنوان کتابی‌‌ست که در آن غلامرضا خاکی به گفت‌وگو با محمدحسین دانایی (خواهرزاده جلال آل‌احمد) درباره دو رساله مهم جلال یعنی غرب‌زدگی (۱۳۴۱) و در خدمت و خیانت روشنفکران (۱۳۴۷) نشسته است. بخش مهمی از این گفت‌وگو به یادداشت‌های منتشرنشده جلال برمی‌گردد که جلال در آن‌ها روند نوشته‌شدن این دو رساله را با […]

تاریخ اجتماعی تهران مدرن در وادی فضا

تاریخ اجتماعی تهران مدرن آخرین کتاب اشکان رضوانی نراقی، استاد جوان دانشکدهٔ شهرسازی دانشگاه تهران است که در حادثهٔ سقوط بهمن در ۶ دی‌ماه ۱۳۹۹ در ارتفاعات شمال تهران درگذشت. کتاب با توجه به ایدهٔ «چرخش فضایی» در علوم اجتماعی نگاشته شده‌است. ایده‌ای که نخستین بار در آثار دیوید هاروی و هانری لفور نمود پیدا […]

نمایشنامهٔ شگفت و بی‌شکست؛ فارسی میانه برای صحنه

نمایشنامه‌نویسی فارسی در سال‌های اخیر بیشتر شامل درام‌هایی با زبان فارسی روزمره بوده است. از آن رو که برای بیان موضوعات مورد توجه جامعه، و نمایش‌های واقع‌گرا، زبان فارسی می‌بایست همانطور در درام‌نویسی به کار گرفته شود که مردم در زندگی روزمره به کار می‌گیرند. بنابراین زبان فارسی که روزگاری عرصه تجربه نمایشنامه‌نویسان بود، رفته […]

طرح توسعهٔ الشتر: یک‌بار هم توسعه از پایین

کتاب الشتر اثری تحقیقی و جامعه‌شناختی است که به بررسی یکی از مهم‌ترین طرح‌های توسعهٔ روستایی در تاریخ معاصر ایران می‌پردازد. نویسندگان در این کتاب فقط یک پروژه عمرانی را روایت نمی‌کنند؛ بلکه به بازخوانی تحلیلی یکی از نادرترین تجربیات توسعهٔ مشارکتی در ایران پیش از انقلاب می‌پردازند که از سال‌های ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۷ طراحی […]

فمینیسم برای همه؛ جز آن‌ها که حذف شدند

بعضی کتاب‌ها را نمی‌شود فقط خواند؛ باید موقعیت انتشارشان را هم در نظر گرفت. ترجمهٔ فارسی فمینیسم برای همه نوشتهٔ بل هوکس، از همین دست کتاب‌هاست. کتابی که الهه محمدی در زندان ترجمه کرده و به ‌تازگی توسط نشر بیدگل منتشر شده است. این جزئیات بیرونی نیستند؛ بخشی از خود متنند. وقتی کتابی دربارهٔ رهایی، […]